Prinsengracht Amsterdam – bezienswaardigheden, geschiedenis en varen over de gracht
De Prinsengracht is misschien wel de bekendste gracht van Amsterdam. Langs het water vind je monumentale grachtenhuizen, historische pakhuizen, woonboten, bijzondere bruggen en wereldberoemde plekken zoals het Anne Frank Huis en de Westerkerk.
Toch ervaar je de Prinsengracht vanaf het water anders dan vanaf de straat. Vanaf een boot zie je de gevels in hun geheel, vaar je onder historische bruggen door en ontdek je hoe de gracht onderdeel vormt van de complete Amsterdamse grachtengordel.
Op deze pagina nemen we je mee over de Prinsengracht. We vertellen over de geschiedenis, bijzondere gebouwen en plekken langs de route en laten zien waarom deze gracht nog altijd een van de mooiste delen van Amsterdam is om doorheen te varen.
De Prinsengracht in Amsterdam
De Prinsengracht vormt samen met de Herengracht en Keizersgracht een belangrijk deel van de beroemde Amsterdamse grachtengordel.
De aanleg begon in de zeventiende eeuw, toen Amsterdam sterk groeide. De bestaande stad werd te klein. Daarom werd een enorme stadsuitbreiding ontworpen met grachten, straten, pakhuizen en woonhuizen.
De Prinsengracht werd de buitenste van de grote hoofdgrachten. Dat merk je nog steeds wanneer je er vaart. De gracht is op veel plaatsen breed en wordt afgewisseld door zijgrachten, smalle bruggen, historische pakhuizen en statige woonhuizen.
Tegenwoordig loopt de Prinsengracht dwars door een van de levendigste delen van Amsterdam. Toch zijn er verrassend veel stukken waar vanaf het water nog altijd de sfeer van het oude Amsterdam voelbaar is.
Op deze pagina nemen we je mee over de Prinsengracht. We vertellen over de geschiedenis, bijzondere gebouwen en plekken langs de route en laten zien waarom deze gracht nog altijd een van de mooiste delen van Amsterdam is om doorheen te varen.
Waar begint en eindigt de Prinsengracht?
De Prinsengracht begint aan de noordzijde van de Amsterdamse binnenstad bij de Korte Prinsengracht en Brouwersgracht.
Van daaruit loopt de gracht in zuidelijke richting langs onder andere de Jordaan, de Westerkerk, het Anne Frank Huis en de Negen Straatjes. Verder naar het zuiden passeert de Prinsengracht onder meer de Leidsegracht en het gebied rond het Amstelveld. Uiteindelijk komt de gracht uit bij de Amstel.
Hoe lang is de Prinsengracht?
De Prinsengracht loopt als een lange boog door de westelijke en zuidelijke binnenstad. Wie de gracht helemaal afvaart, maakt daardoor eigenlijk een reis door verschillende delen van historisch Amsterdam.
Bezienswaardigheden aan de Prinsengracht
Tijdens een wandeling of rondvaart over de Prinsengracht passeer je enkele van de bekendste plekken van Amsterdam. De gracht laat tegelijk ook veel kleinere details zien die je gemakkelijk mist wanneer je alleen van bezienswaardigheid naar bezienswaardigheid loopt.
Brouwersgracht
Aan de noordzijde kruist de Prinsengracht de Brouwersgracht. Dit is een van de meest karakteristieke plekken van de Amsterdamse binnenstad. Langs het water staan veel voormalige pakhuizen die herinneren aan de tijd waarin goederen per schip de stad binnenkwamen. Vanaf het water zie je goed hoe belangrijk de grachten vroeger waren voor handel en transport. De combinatie van oude bruggen, pakhuizen en woonboten maakt dit gedeelte bijzonder fotogeniek.
De Jordaan
Een groot deel van de westzijde van de Prinsengracht grenst aan de Jordaan. Deze wijk ontstond eveneens tijdens de grote stadsuitbreiding van de zeventiende eeuw. Waar langs de hoofdgrachten veel welgestelde Amsterdammers woonden, bestond de Jordaan lange tijd vooral uit woningen en werkplaatsen voor ambachtslieden en arbeiders. Vanaf de Prinsengracht zie je verschillende smalle zijgrachten richting de Jordaan.
Westerkerk en Westertoren
Vrijwel naast het Anne Frank Huis staat de Westerkerk. De kerk werd in de zeventiende eeuw gebouwd en de Westertoren is een van de bekendste herkenningspunten van Amsterdam. Vanaf het water is de toren al van grote afstand zichtbaar. Eerst zie je alleen de bovenkant van de toren boven de daken uitsteken. Even later vaar je vrijwel langs de kerk.
Anne Frank Huis
Een van de bekendste gebouwen aan de Prinsengracht is het Anne Frank Huis. Anne Frank en haar familie zaten tijdens de Tweede Wereldoorlog ondergedoken in het achterhuis van het pand aan de Prinsengracht. Tegenwoordig bevindt zich hier het Anne Frank Huis. Vanaf het water is vooral goed te zien hoe dicht de panden langs dit gedeelte van de gracht op elkaar staan en hoe het Achterhuis onderdeel uitmaakte van een dichtbebouwd stedelijk gebied.
De Negen Straatjes
Verder naar het zuiden kom je in het gebied van de Negen Straatjes. Deze kleine straten verbinden de Prinsengracht, Keizersgracht, Herengracht en Singel met elkaar. Tegenwoordig vind je er veel kleine winkels, cafés, restaurants en galeries. Vanaf de boot zie je vooral de historische structuur van het gebied. De smalle straten eindigen bij bruggen over de grachten en vormen zo dwarsverbindingen binnen de grachtengordel.
Leidsegracht
Ter hoogte van de Leidsegracht verandert de sfeer opnieuw. Hier komt een belangrijke dwarsgracht uit op de Prinsengracht. De lange zichtlijnen over het water en de combinatie van meerdere grachten maken dit een mooi punt tijdens een rondvaart. Vanaf hier kun je afhankelijk van de route verder over de Prinsengracht varen of via andere grachten een ander gedeelte van de binnenstad ontdekken.
Amstelveld
Verder naar het zuiden ligt het Amstelveld. Dit kleine plein ligt vlak bij de Prinsengracht en wordt omringd door karakteristieke panden. Het gebied voelt anders dan het drukke noordelijke gedeelte rond de Westerkerk. Juist deze afwisseling maakt een tocht over de volledige Prinsengracht interessant.
De Amstel
Aan de zuidzijde komt de Prinsengracht uit bij de Amstel. Dit is een mooie overgang. De relatief besloten grachten maken plaats voor veel ruimer water en grotere zichtlijnen. Vanaf hier kun je bijvoorbeeld richting de Magere Brug varen of verder zuidwaarts over de Amstel.
Varen over de Prinsengracht
Vanaf de straat zie je vooral afzonderlijke gevels. Vanaf het water ontdek je hoe de complete gracht is opgebouwd.
Je ziet de lange lijnen van de grachten, de opeenvolging van bruggen en de verschillende breedtes van de panden. Ook vallen details op die je wandelend gemakkelijk mist: oude hijsbalken, gevelstenen, souterrains, watertrappen en voormalige pakhuizen.
Juist daarom vinden wij de Prinsengracht een van de mooiste grachten om langzaam doorheen te varen.
Rederij Prinsengracht is gevestigd aan de gracht waaraan zij haar naam ontleent. We varen hier regelmatig met onze salonboten en kennen daardoor niet alleen de bekende plekken, maar ook de kleinere details en verhalen langs het water.
TIP VAN ONZE SCHIPPER
“Kijk tijdens het varen niet alleen naar de grote monumenten. Juist de afwisseling tussen statige grachtenhuizen, smalle woningen, voormalige bedrijfspanden en oude pakhuizen vertelt hoe Amsterdam zich in de afgelopen vier eeuwen heeft ontwikkeld.”
Vincent – Rederij Prinsengracht
Mooiste gedeelte van de Prinsengracht om te varen
Het gedeelte rond de Brouwersgracht is bijzonder vanwege de pakhuizen en historische bruggen. Rond de Westerkerk en het Anne Frank Huis is de geschiedenis nadrukkelijk aanwezig. Verder naar het zuiden wordt het vaak rustiger en krijg je een ander beeld van de stad. De overgang naar de Amstel geeft vervolgens juist veel ruimte.
De route wordt afgestemd op het gezelschap en kan worden gecombineerd met andere mooie delen van de grachtengordel.
Wat zie je vanaf het water?
Vanaf een boot zie je de grachtenhuizen, bruggen, pakhuizen, woonboten, gevelstenen en hijsbalken vanuit één doorlopend perspectief. Ook de zijgrachten worden ineens onderdeel van het stadsbeeld. De Westerkerk duikt telkens opnieuw tussen de daken en gevels op.
Rondvaart over de Prinsengracht
De Prinsengracht kan onderdeel zijn van verschillende vaarroutes door Amsterdam. Welke route het mooist is, hangt af van de opstapplaats, beschikbare tijd en wat je onderweg wilt zien.
Welke route kun je varen?
Brouwersgracht → Prinsengracht → Westerkerk → Negen Straatjes → Leidsegracht → Amstelveld → Amstel
Daarna kan de tocht afhankelijk van de beschikbare tijd worden gecombineerd met delen van de Keizersgracht, Herengracht, Reguliersgracht of Amstel.
Amsterdam is vanaf het water juist interessant doordat alle grachten met elkaar verbonden zijn. Een route hoeft dus niet uitsluitend over de Prinsengracht te lopen.
Hoe lang duurt een rondvaart over de Prinsengracht?
Dat hangt af van de gekozen route en het vaarverkeer. Tijdens een rondvaart van ongeveer anderhalf tot twee uur kan de Prinsengracht goed worden gecombineerd met andere delen van de historische binnenstad.
Privé rondvaart over de Prinsengracht
Bij een privé rondvaart hoeft de vaarroute niet volledig vooraf vast te staan. De schipper kan rekening houden met de opstapplaats, de duur van de vaart, de verkeerssituatie en de plekken die een gezelschap graag wil zien.
Dat is een ander uitgangspunt dan bij veel reguliere rondvaartboten, die meestal een vaste route varen.
Geschiedenis van de Prinsengracht
Wanneer werd de Prinsengracht aangelegd?
De aanleg van de Prinsengracht begon in het begin van de zeventiende eeuw. Voor die tijd was het gebied buiten het oude Amsterdam grotendeels land.
Arbeiders groeven de grachten grotendeels met de hand. Het vrijgekomen zand en materiaal werd gebruikt bij de aanleg en ophoging van omliggende terreinen. Tegelijkertijd werden straten, kades, bruggen en bouwpercelen aangelegd.
Het resultaat was een stedenbouwkundig systeem waarin wonen, handel en vervoer nauw met elkaar verbonden waren.
Waar komt de naam Prinsengracht vandaan?
De Prinsengracht werd genoemd naar de prins van Oranje. De naam ontstond in de periode waarin de grote Amsterdamse grachtengordel werd aangelegd.
De Prinsengracht vormde daarbij lange tijd de buitenste grens van het nieuwe stedelijke gebied.
De Prinsengracht als verkeersader
Water was in de zeventiende eeuw geen decoratie. De grachten waren belangrijke verkeersaders.
Goederen, bouwmaterialen, voedsel en mensen werden per boot door de stad vervoerd. Langs verschillende delen van de Prinsengracht stonden daarom pakhuizen, werkplaatsen en bedrijfspanden.
Wie tegenwoordig over de Prinsengracht vaart, gebruikt dus eigenlijk nog steeds dezelfde infrastructuur waarvoor deze ruim vier eeuwen geleden werd aangelegd.
Grachtenhuizen aan de Prinsengracht
Een groot deel van de aantrekkingskracht van de Prinsengracht wordt bepaald door de huizen langs het water. Veel panden stammen uit de zeventiende, achttiende of negentiende eeuw.
Historische gevels
Aan de gevels zie je verschillende bouwstijlen terug. Trapgevels, klokgevels en halsgevels wisselen elkaar af. Vanaf het water kun je deze gevels vaak beter bekijken dan vanaf de stoep, omdat je letterlijk meer afstand hebt tot de bebouwing.
Waarom zijn Amsterdamse grachtenhuizen zo smal?
De kavels in Amsterdam waren vaak relatief smal. Daardoor ontstonden de hoge, smalle grachtenhuizen die tegenwoordig zo kenmerkend zijn voor de stad.
Waarom staan sommige grachtenhuizen scheef?
Veel historische huizen zijn gebouwd op houten palen die diep in de zachte Amsterdamse bodem staan. Door ouderdom, zettingen in de grond en verbouwingen kunnen panden in de loop der eeuwen enigszins zijn gaan verzakken. Sommige gevels werden bovendien bewust iets voorover gebouwd.
Waarom hebben grachtenhuizen een hijsbalk?
Boven veel panden zie je nog steeds een hijsbalk. Die werd gebruikt om goederen en meubels via de ramen naar hogere verdiepingen te brengen. Een iets voorover hellende gevel voorkwam daarbij dat de last tegen de gevel sloeg.
Bijzondere verhalen over de Prinsengracht
De Eenhoornsluis
Aan de noordzijde van de Prinsengracht ligt de Eenhoornsluis. Deze plek vertelt een heel ander verhaal over Amsterdam: het verhaal van waterbeheer. Amsterdam ligt laag en heeft al eeuwenlang een ingewikkelde relatie met het water. Sluizen waren noodzakelijk om waterstanden te beheersen en de stad te beschermen.
De Hudde-steen
In de Eenhoornsluis bevindt zich de zogenoemde Hudde-steen. Deze steen houdt verband met het historische Amsterdamse peilsysteem. Burgemeester en wiskundige Johannes Hudde speelde in de zeventiende eeuw een belangrijke rol bij het verbeteren en standaardiseren van de meting van waterstanden.
Hoe diep is de Prinsengracht?
De diepte verschilt per locatie. De grachten worden onderhouden en uitgebaggerd zodat scheepvaart mogelijk blijft. Voor bezoekers is vooral interessant dat onder het ogenschijnlijk rustige water een complete stedelijke infrastructuur verborgen ligt.
Waterbeheer in Amsterdam
Denk aan kademuren, brugfunderingen, palen en leidingen. Amsterdam bestaat letterlijk bij de gratie van waterbouwkundige techniek. Wie bij de Prinsengracht alleen aan mooie gevels denkt, mist dus een belangrijk deel van het verhaal.
De Prinsengracht bij avond
De sfeer op de Prinsengracht verandert volledig zodra het donker wordt.
De lichten in de grachtenpanden weerspiegelen in het water en de verlichting langs bruggen en kades accentueert de historische structuur van de stad.
In de winter is het verschil nog groter. Dan wordt het vroeg donker en beleef je een groot deel van een avondvaart in het licht van de stad.
Voor een diner of borrel aan boord is dit wat ons betreft een van de mooiste momenten om Amsterdam vanaf het water te ervaren.
Dineren op de Prinsengracht
Een privé vaart kan worden gecombineerd met een diner aan boord van een salonboot. De omgeving verandert tijdens de maaltijd voortdurend, terwijl de boot rustig door de historische binnenstad vaart.
Borrel op de Prinsengracht
Ook voor een borrel is de Prinsengracht een aantrekkelijke vaarroute, zeker aan het einde van de middag of bij zonsondergang.
Privé varen met Rederij Prinsengracht
Rederij Prinsengracht is gevestigd aan de Prinsengracht en vaart met historische salonboten door de Amsterdamse grachten.
Onze vaarten zijn volledig privé. De Prinsengracht kan daarbij onderdeel zijn van een langere route door de grachtengordel.
Afhankelijk van de opstapplaats en vaartijd combineren we deze bijvoorbeeld met de Jordaan, Keizersgracht, Herengracht, Reguliersgracht of Amstel.
Salonboot Avanti
Wie graag op een historische manier door historisch Amsterdam vaart, kan kiezen voor Salonboot Avanti. Deze klassieke salonboot werd gebouwd in 1909 en vaart tegenwoordig elektrisch en vrijwel geruisloos door de stad.
Bij mooi weer kan het dak open, terwijl de boot bij minder goed weer comfortabel en verwarmd blijft
Een route op maat
Bij een privé vaart ligt de route niet volledig vast. Daardoor kan de schipper rekening houden met wat het gezelschap graag wil zien en hoeveel tijd er beschikbaar is.
Een historische salonboot, een privé gezelschap en een route die aansluit op wat je wilt zien.
Veelgestelde vragen over de Prinsengracht
Waar begint en eindigt de Prinsengracht?
De Prinsengracht loopt vanaf de Korte Prinsengracht en Brouwersgracht aan de noordzijde van de binnenstad richting de Amstel aan de zuidzijde. Onderweg loopt de gracht langs onder andere de Jordaan, Westerkerk, het Anne Frank Huis, de Negen Straatjes en het Amstelveld.
Welke bezienswaardigheden liggen aan de Prinsengracht?
Bekende plekken aan of direct bij de Prinsengracht zijn onder andere het Anne Frank Huis, de Westerkerk, de Jordaan, de Negen Straatjes en het Amstelveld. Daarnaast staan langs de gracht honderden historische woonhuizen en voormalige pakhuizen.
Kun je over de Prinsengracht varen?
Ja. De Prinsengracht is een belangrijke vaarroute door de Amsterdamse binnenstad. Rondvaartboten, salonboten en andere vaartuigen maken dagelijks gebruik van de gracht. Tijdelijke stremmingen of verkeersmaatregelen kunnen er soms voor zorgen dat een route moet worden aangepast.
Kun je een rondvaart over de Prinsengracht maken?
Ja. De Prinsengracht kan onderdeel zijn van verschillende vaarroutes door Amsterdam. Meestal is het aantrekkelijk om de gracht te combineren met andere delen van de historische binnenstad.
Komt een rondvaart langs het Anne Frank Huis?
Veel routes over de westelijke grachtengordel varen over het gedeelte van de Prinsengracht bij het Anne Frank Huis en de Westerkerk. Bij een privé rondvaart kan dit gedeelte, afhankelijk van vaartijd en eventuele stremmingen, in de route worden opgenomen.
Wat is het mooiste gedeelte van de Prinsengracht?
Dat is persoonlijk. Het gedeelte rond de Brouwersgracht heeft veel historische pakhuizen. Rond de Westerkerk en het Anne Frank Huis is de geschiedenis nadrukkelijk aanwezig. Verder naar het zuiden wordt het vaak rustiger en krijg je een ander beeld van de stad. Juist de afwisseling maakt de Prinsengracht bijzonder.
Hoe lang duurt een rondvaart over de Prinsengracht?
Dat hangt af van de gekozen route en het vaarverkeer. Tijdens een rondvaart van ongeveer anderhalf tot twee uur kan de Prinsengracht goed worden gecombineerd met andere delen van de historische binnenstad.
Kan ik privé over de Prinsengracht varen?
Ja. Bij Rederij Prinsengracht kun je een salonboot volledig privé huren. De route wordt afgestemd op de opstapplaats, vaartijd, omstandigheden op het water en de wensen van het gezelschap.
Is de Prinsengracht onderdeel van de grachtengordel?
Ja. De Prinsengracht vormt samen met onder andere de Herengracht en Keizersgracht een belangrijk onderdeel van de historische Amsterdamse grachtengordel.
Ontdek de Prinsengracht vanaf het water
De Prinsengracht vertelt in één lange vaarroute een groot deel van het verhaal van Amsterdam.
Je ziet monumentale grachtenhuizen, voormalige pakhuizen, beroemde gebouwen, woonboten, historische bruggen en eeuwenoud waterbeheer.
Maar vooral vanaf het water zie je hoe al die onderdelen met elkaar verbonden zijn.
Wil je de Prinsengracht zelf beleven? Tijdens een privé rondvaart stellen we een route samen die past bij je gezelschap en beschikbare vaartijd.
Bekijk de mogelijkheden voor een privé rondvaart door de Amsterdamse grachten.
